Zonder titel / Erna Sassen ; Martijn van der Linden

Nominaties zijn erg verdiend!

"Zonder titel" stond op de shortlists van zowel De Boon-prijs jeugdliteratuur, die naar Pieter Gaudesaboos ging voor "Een zee van liefde", en op die van de Woutertje Pieterseprijs 2022. Raoul Deleo en Noah J. Stern wonnen de Woutertje Pieterseprijs voor hun boek "Terra Ultima" Erna Sassen kreeg voor "Zonder titel" de Nienke Van Hichtumprijs 2021.

"Zonder titel" in een paar woorden

Het boek is mooi, realistisch en soms grappig. Dat heeft te maken met de ongedwongenheid waarmee Sassen haar personages vormgeeft, en vooral met hoe ze met hun "zijn" op school moeten omgaan, want vooral daar wordt "Zonder titel humoristisch. Het is mooi omdat het is opgevat als tekenschrift van de 16-jarige Joshua, die na de scheiding van zijn ouders alleen bij zijn vader is blijven wonen. Hij heeft een oudere zus, Kaat, en twee oudere broers, Kobus en Kees. Over deze laatsten komen we zo goed als niets te weten. enkel dat Joshua niet past tussen de oerhollandse namen van zijn broers, en dat hij een nakomertje is, zes jaar jonger dan zijn zus. Kaat is de iets meer aanwezige zus, en wordt door zowel Joshua en zijn vader gemist, maar laat hen dat vooral niet horen, ze zouden allebei ontkennen. Met hoestdrank en met stiltes en slapeloosheid. 

Het realistische komt door het overkoepelende thema van het verlies van Joshua's beste vriendin sinds de kleuterklas, Zivan. Zij is van in het begin van het verhaal vertrokken naar wie weet waar - je komt dat samen met Joshua te weten - en hij heeft dan al een hele tijd niets meer van haar gehoord.

Joshua is het hoofdpersonage. Hij heeft twee vrienden, als je hen zo zou kunnen noemen, Sergio en Dylan. Alledrie zijn ze erg verschillend, met elk heel andere besognes. Sergio doet allerlei baantjes, en doet aan boksen. Samen met Dylan komt hij aan het begin van het boek vooral naar voor als kwelgeest van Joshua. Sergio wil van een van Joshua's tekeningen, een tatoeage. Maar voor Joshua kan daar absoluut geen sprake van zijn. Want dan zou Sergio met Zivan op zijn lijf lopen.

De tekenblokken van Joshua

Erna Sassen maakte samen met Martijn van der Linden een boek over mensen van vlees en bloed. Ze weet veel over haar personages, en maakt dat heel verschillende karakters toch met elkaar overweg moeten kunnen. Dat dat in het begin van het boek niet zo duidelijk naar voor komt (Joshua is blijven zitten, en Sergio en Dylan geven hem de schuld dat hij - als iemand die graag tekent en hen altijd met "zo'n blik aankijkt", waarvan zij over hun nek gaan - nu bij hen in de klas is terechtgekomen.)

Het hele verhaal rond Zivan is allesbehalve leuk te noemen, maar wel erg realistisch. "Zonder titel" is namelijk deels op ware feiten gebaseerd. Dat had ik niet persé hoeven te weten, maar het zat me door de vorm van dit boek, en door de levendige personages, ook geen moment in de weg. Zivan is niet zomaar weg, en moet met een wel héle grote rugzak verder. Dat ze niet of bijna niet zelf aan het woord komt, maakt dit boek toch licht om het te willen uitlezen. Uiteindelijk kiest ze wat ze zal doen. Dat vindt Joshua vreemd, en deze lezer ook wel, maar het past heel erg in dit verhaal. Het laat zien dat Zivan iemand is die ondanks alles toch wel op haar pootjes terecht zal komen.

"Zonder titel" mag dan een boek voor jongeren zijn, het staat vol illustraties, en ze passen zeer goed bij het verhaal. Ze dienen echter niet om het verhaal "op te leuken", dan wel om aan te tonen dat Joshua een tekentalent is en zijn emoties kwijt kan in zijn illustraties en schetsboeken. Ze zijn gemaakt door Martijn van der Linden, en tonen zijn kunnen als illustrator nog maar eens erg goed aan. Geen enkele illustratie van hem is hetzelfde. Ook de tekeningen van Joshua zijn gemaakt in verschillende stijlen, en feestjes om naar te kijken.

Dit boek verdiende alle (bijna) podiumplekken. Het is compleet zonder echt overdonderend te zijn en is erg nuchter van toon. Dat maakt dat het ondanks de zware thematieken nooit zo zwaar wordt dat je het niet verder kunt lezen.

Lezers die al meerdere boeken van Erna Sassen tof of goed hebben gevonden zullen zeker ook van dit boek genieten. Als eerste kennismaking met haar boeken kan je dit boek gerust ook oppakken, om te ontdekken hoe je zware thematieken luchtig kunt verpakken, maar je lezers en je personages toch serieus neemt.

Zonder titel / Erna Sassen ; Martijn van der Linden.- Amsterdam : Leopold, 2021.- 255p.: ill.- ISBN 978 90 258 8085 8

Zeg iets! / Reine De Pelseneer

Liv leeft haar leven bij haar vader, stiefmama en kleine zus Yana. Met haar mama, die ze vaker gewoon Isabel noemt, heeft ze niet zoveel contact Bij het begin van het verhaal leert de bloemenleverancier, Ben, dit geheimzinnige persoontje dat met roodbehuilde ogen de deur openmaakt, kennen. Wie is Liv? En wie is Ben? Daarover gaat dit verhaal. Beiden zijn ze rond de 18 jaar.

Ik wil wel graag vrienden worden met Ben en Liv. Met dank aan hoe Reine De Pelseneer zonder al te groot drama heel gewone verhalen tot sterke boeken weet te maken.

“Zeg iets!” bevat hedendaagse thema’s als terrorisme, nieuw samengestelde gezinnen, zangwedstrijden/televisieprogramma’s en multiculturaliteit. Geen van deze thema’s is echter overdadig aanwezig, zodat dit boek een erg warm verhaal blijft, over jongeren die allemaal hun portie (on)geluk meemaken. Verder leven ze hun leven, ze zijn samen, dansen, en kunnen bij elkaar terecht. Ik heb dit boek heel graag gelezen.

Hoewel dit boek heel wat hedendaagse thema’s bevat, bekroop me naar het einde van dit boek toch het gevoel dat er één thema teveel in dit boek zit. Omdat dit zo kort wordt belicht (het gaat over anorexia bij een van de ouders van de personages), lijkt het mij toch alsof dit er ook nog snel snel bij kon. Enigszins jammer.

Zal Liv op Ben wachten? Ze verdienen elkaar zo!

Voor wie houdt van hedendaagse boeken en gewone levens, en als je graag boeken leest die wat meer om het lijf hebben, is dit boek een aanrader. Een portie voorzichtige romantiek mag er ook nog bij.

Zeg iets! / Reine De Pelseneer.- Wielsbeke: De Eenhoorn, 2018.- 319p.- ISBN 978 94 629 1355 4

Heerestraat & Rozenlaan: Mijn rampzalige leven in twee huizen / Carlie van Tongeren

De ouders van Nina, 15 jaar, zijn pas gescheiden. Haar moeder woont nu alleen in de Rozenlaan 54. Nina’s vader vormt – kort na de scheiding, een nieuw samengesteld gezin met Anja, haar dochter Lindi van 15 en zoon Mark van 17. Nina baalt als een stekker, en dat is voor Lindi en Mark niet helemaal anders. Maar waar Lindi doorheen het boek almaar vijandiger lijkt te doen tegen Nina, en haar weigert te zien als een zus, groeit er tussen Nina en Mark iets moois. Hoe moet dat, als je weet dat je eigenlijk iets voelt voor je (stief)broer/zus? Tussendoor zien we Nina’s moeder, die het leven zonder haar en haar vader niet makkelijk vindt: Dat uit zich doordat ze zich alleen kleedt in een afschuwelijk nachthemd, en een slobberig vest. De gordijnen blijven dicht…

"Heerestraat & Rozenlaan" is het eerste oorspronkelijk Nederlands uitgegeven boek bij Blossombooks.

Het thema "echtscheiding" en hoe iedere betrokkene daarmee moet omgaan, kan erg zwaar op de hand zijn, maar van Tongeren laat  er genoeg luchtigheid in zitten. Nina kan rekenen op haar twee goede vriendinnen Mara en Iris. Alledrie zijn ze heel verschillend: Iris is lesbisch, Mara gaat naar Bijbelcursussen en woont in een erg gelovig gezin, terwijl Nina zich kan uitleven in voetbal, hoewel dat laatste bij haar als je dit boek leest, niet meteen als “uitlaatklep” wordt gezien. Dat doet haar telefoon, en haar appen met I & M wel. Hun gesprekken via What’s App worden allemaal weergegeven.

Dat laatste maakt dat ik die gesprekken, net als “De Zo Had Het Moeten Gaan Dialogen”, diagonaal heb gelezen. (DZHHMGD). Hoewel ik me goed  kan voorstellen dat een jongere in de leeftijdscategorie van Nina, dat soort dingen in een dagboek noteert. Deze dialogen zijn ook absoluut niet ongeloofwaardig. Dus die vind ik eigenlijk zonder meer dapper. De What’s App gesprekken zal ik dan maar in het kippenhok parkeren! 🙂

“Heerestraat en Rozenlaan” is licht van toon, hoewel met een zwaar thema. De romantiek in dit boek kwam absoluut niet uit de lucht gevallen, hoewel de gezinsleden in de Heerestraat dat niet kunnen appreciëren. (Maar: verliefd worden, dat kies je niet). Ik heb dit boek erg graag gelezen! Elk hoofdstuk laat zien waar de personages zich bevinden: of in de Rozenlaan, of in de Heerestraat.

Ik denk eerlijk gezegd dat vooral meisjes dit boek zullen appreciëren, hoewel de gevoelens van jongens zeker ook goed uit de verf komen.

Heerestraat en Rozenlaan / Carlie van Tongeren.- Utrecht : Blossombooks, 2018.- 272p.- ISBN 978 94 634 125 9

Mus / Kristof Desmet

Mus heet eigenlijk Merel. Maar ze vindt dat Mus beter bij haar past. Die naam geeft haar op school het imago van luidruchtige, soms geniepige puber. Dat is ze ook, hoewel ze eigenlijk erg kwetsbaar is. Haar vader is ervandoor met de veel jongere Xandrien, en haar moeder begint iets met een collega-leerkracht: zijn bijnaam is De kwal, maar eigenlijk heet hij Luc Nieuwkerke. Mus doet er alles aan om hun relatie te doen mislukken. Maar of ze daar zelf zo blij van wordt?
Na het lezen van "Mus" wil ik nog wel best eens een studentje in een derde/vierde middelbaar zijn. Ik zou waarschijnlijk niet zo’n grote mond hebben, denk ik. Hoewel: Mus mag dan al onbeleefd zijn, en een grote mond hebben, tegenover mensen bij wie ze zich enigszins veilig voelt of kan voelen komt haar gevoelige kant naar boven, en laten de volwassenen die het goed voorhebben, die ook naar boven komen.

Ik wist totaal niet wat ik moest verwachten, en ik heb gewoon heel erg genoten van “Mus”. Omdat Mus’ gedrag als “lastig geval”, niet zomaar uit de lucht komt vallen omdat het voor sommigen “cool” is om iemand zo te portretteren, gewoon omdat je een lastig iemand nodig hebt. Mus krijgt body mee, en je krijgt ook zicht op het waarom. Of je het daarmee eens bent, mag je zelf uitmaken. Het boek leest vlot en is goed geschreven. Jammer van de drukfouten. Ik kan het onmogelijk schrijffouten noemen. (verkeerd afgebroken woorden, soms verkeerd spatiegebruik, maar een kniesoor die daarover valt. Volgende keer beter hameren op een nog betere boekverzorging!)

Komt het helemaal goed met Mus? Hoewel het verhaal wel afgerond lijkt, zou ik toch graag iets meer te weten willen komen over hoe het verder gaat met Mus en de haren.

Voor (jonge) mensen die (niet) graag naar school gaan, en graag schoolse verhalen lezen is dit een erg goed boek! (Count me in! 🙂 )

Mus / Kristof Desmet.- Leidschendam : Letterijn, 2018.- 200p.- ISBN: 978 94 818755 6 4

Een vlotte meid gaat op de graffititoer!

De ouders van Saar (die eigenlijk Sara Sofia Van Doorn heet) zijn gescheiden. Tijdens de week woont ze bij papa en heeft ze huisdieren Graffiti (een kat), Snuffel (een aangelopen konijn) en een pony die Brownie heet. Ze pimpt er ook haar oude kledij. Bij haar moeder in de stad heeft ze een kast vol nieuwe kledij.

In het weekend woont ze bij haar moeder op een flat in de stad. Haar moeder heeft een nieuwe vriend, Freek. Saar is vastbesloten dat ze hem niet aardig wil vinden, ook al heeft ze hem nog nooit gezien.

Omdat ze tijdens de week bij haar vader woont, is ze ook moeten veranderen van school. Dat loopt wat moeizaam, vooral de pauzes, waarin Saar meestal alleen is, en haar tijd dan meestal doorbrengt op het toilet.

Gelukkig is er Deb (Deborah), en algauw worden zij en Saar beste vriendinnen. Als Saar van haar moeder ook nog naar de tekenschool mag, kan de artistieke kant van Saar nog meer naar boven komen. Ze krijgen les van de vrolijke Juf Em(ma). Ze heeft rood haar, en lak aan regeltjes die de strenge directrice Geens het liefst binnen de schoolmuren zou zien. Haar leerlingen dragen juf Em op handen.

Hilde E. Gerard schreef met “Saar gaat artistiek” een goed gedoseerd, positief boek met als thema echtscheiding, creatief zijn, en vriendschap. Lien Geeroms kon zich helemaal uitleven om van dit boek een wel zeer kleurrijk boek te maken. Ze maakte collages en “pimpte” de hoofdstuktitels met het roze witte van een flesje Fristi, en een tube “lijm” lijkt verdacht veel op een Pritt-stift. Waarom Fristi dan wel Fristi mag blijven, en Pritt “lijm” moet worden, terwijl het toch om het zeer herkenbaar rood/zwart stiftje gaat ontgaat mij.

Dat Saar de nieuwe vriend van haar moeder niet aardig wil vinden komt ook niet over alsof Gerard het de lezer door de strot wil rammen: Saar heeft Freek nog niet gezien. Als dat tijdens een weekend toch gebeurt en ze met hem en haar moeder gaat brunchen, heeft haar vader het daar vooral erg moeilijk mee (heel normaal, en zonder veel drama), want wat blijkt: Freek is toch wel aardig, en nog vrij knap ook. Hoe moet Saar dit plaatsen? Dit gegeven komt goed naar voor en zal herkenbaar zijn voor lezers die zich in deze situatie bevinden.

Ook Saar’s vriendin Deb krijgt voldoende body mee: zij moet thuis erg veel helpen, omdat haar moeder er alleen voorstaat. Het enige wat Deb aan Saar over haar vader kwijt wil, is dat hij vertrok toen zij zes was. Ook haar ouders zijn dus uit elkaar. Dat dit tussen de meisjes een band schept, is ook niets dat wordt opgedrongen, het is een erg natuurlijk proces. Deb wordt op school gepest door Marloes en diens vriendinnen. Zo ontstaan er kliekjes met Saar en Deb aan de ene kant, en Marloes en haar vriendinnen aan de andere kant.

Als Saar en Deb in de tekenschool een graffitiwedstrijd winnen, gaat de klas voor de bijl: plots ziet de rest van de klas Deb en Saar wél staan, en komt het allemaal goed, behalve voor Marloes, die in de boosheid volhardt. Of zij dan eenzaam zal worden, blijft in het midden. Het boek eindigt met een aantal technieken waarover Saar in het boek vertelt zoals het verven van een t-shirt, of zelf een haarband maken.

Dit eerste boek in de nieuwe reeks “Graffiti” bij Abimo smaakt naar meer.

Saar gaat artistiek / Hilde E. Gerard ; Lien Geeroms.- Sint-Niklaas : Abimo, 2015- 160p. : ill.- (Graffiti ; 1). – ISBN 978 94 6234 307 8 - 11+

klein jongetje moet oma weer blij maken

Morgen is Dante jarig! Maar… niemand is blij. Want oma is boos op opa. Omdat opa verliefd is op een andere vrouw. Oma is ook verdrietig. Ze noemt opa “hij daar” en zijn nieuwe vriendin is “zij daar”. Bovendien is “zij daar” een dief, die opa van oma gestolen heeft.

Opa beseft zeer goed dat hij oma veel pijn deed. Niet omdat hij dat wilde, maar omdat het gebeurde.

Maar hoe moet dat dan met het verjaardagsfeestje van Dante? Want als opa komt, zal oma niet komen. Geen sprake van. Dante’s mama vindt haar ma egoïstisch, omdat ze niet aan Dante’s gevoelens denkt.

Ondertussen zit Dante zoals alle kindjes wel eens doen, als stille getuige onder de tafel. Tot hij heel luid “STOP!” roept. Hij wil proberen om oma op te vrolijken, en samen gaan ze langs bij de Eskimo’s, die om dingen goed te maken neuzeneuze doen, en bij de indianen, die de vredespijp roken. Daarna komen ze aan bij de evenaar, om gelouterd naar huis te keren. En oma? Die danst. Op het feestje van Dante, met opa. En beiden hebben spijt. Eind goed, al goed?

Twiggy Bossuyt kiest voor dit prentenboek niet meteen het makkelijkste thema uit. Dat van een scheiding tussen grootouders, en hoe hun kleinkinderen en hun ouders daarmee om moeten gaan. Esther Platteeuw maakt dit boek met haar illustraties die boosheid uitstralen, mee tot een licht op de hand liggend werk. Volwassenen zullen de gelaagdheid opmerken, terwijl kinderen misschien meer naar het leven van de Eskimo’s, de indianen, en mensen op de evenaar kijken.

Het blijft echter een beetje een pijnpunt. Bossuyt stopt in een boek van 32 pagina’s, waarbij de prenten het verhaal zeker mee vertellen, waardoor ook jongere kinderen dit boek zullen kunnen smaken, veel thema’s, waardoor het allemaal wat snel voorbij gaat. Een scheiding tussen mensen verdient iets meer uitleg. Dit mag dan in dit boek dan een vrij lang stuk tekst zijn, op anderhalve bladzijde. Oma is boos, en dat is opa’s schuld is, omdat hij een nieuw lief heeft, en dat doet pijn.

Dante is echter wel het kind waarom het draait, het is zijn feest. Dat kleinkinderen grootouders kunnen ontdooien wordt in dit boek mooi duidelijk, maar dat hij daarvoor met zijn oma “door de grond zakt” en “de aarde splijt”: het is wat teveel van het goede. Laten zien dat een scheiding tussen grootouders bestaat is goed. De reis die Dante met zijn oma maakt “om haar hart weer te doen gloeien”, laten zien hoe er vrede bestaat tussen Eskimo’s en Indianen, het hoefde niet. Kiezen is verliezen, maar dit zou voor dit boek meer geweest zijn.

“Dante danst oma blij” hoeft daarom geen non-fictie te worden. Maar het verhaal van oma en opa alleen, en hoe Dante als buffer kan dienen tussen hen, het had van “Dante danst oma blij” een geloofwaardiger boek gemaakt. Al blijft het natuurlijk wel mooi dat oma inziet dat ze maar beter wel naar het feest van haar kleinzoon kan komen, ook al is “hij daar” er ook.

De illustraties van Esther Platteeuw vertellen hun eigen verhaal. Vergeet de grijze oma’s in hun fauteuils voor het raam, en liefst snel. Dante’s oma draagt een rode jurk, en heeft lang zwart haar. En ze is verdomd kwaad op opa. En verdrietig. Alles samen genomen is “Dante danst oma blij” zeker het ontdekken waard.

Dante danst oma blij / Twiggy Bossuyt ; Esther Platteeuw.- Wielsbeke : De Eenhoorn, 2013.- 32p.: ill.- ISBN 978 90 5838 891 9 -  6+