Niet het eerste boek over WOII
Martine Letterie schreef al veel meer boeken die zich afspelen rond WOII, ook voor jongere kinderen, denken we maar aan “Verboden te vliegen” voor 7+, over hoe het verboden is om duiven te houden ttv WOII. Ze schreef ook over de familie Birnbaum in “Wij blijven bij elkaar”. Letterie bezocht deze familie in Israël om dit verhaal te kunnen vertellen.
Samen met Caja Cazemier schreef ze “Hoor je mij”? Over hoe het is om doof te zijn in de jaren ’50. Dat koppelde het schrijversduo aan een meisje dat in het nu doof is.
De hele familie Rijper
In “Ze kwamen ons halen” leren we de hele familie Rijper kennen. Ze bestaat in 1944, als de oorlog in Nederland bijna voorbij lijkt uit nog acht thuiswonende kinderen, zowel jongens als meisjes. Johan behoort bij “de kleintjes”, en is een jaar of 17. Broer Henk is 16, en bij een bakker in de leer. Verder zijn er zussen Jo en Mien die samen met broer Theo het sterkst uit de verf komen, ook omdat zij nog thuiswonen. Zus Suze woont al apart.
Vaders wil is wet
Vaders wil is wet, en het protestantse geloof is zeer belangrijk in dit gezin. Het houdt de familie recht in de moeilijke periode waarin de familie verzeild als ze worden opgepakt en allemaal worden weggevoerd naar kamp Amersfoort.
Letterie vertelt dit verhaal uit de verschillende gezichtspunten van alle familieleden die worden opgepakt, maar het merendeel vanuit broers Henk en Theo. Wie wanneer aan het woord is wordt duidelijk aan het begin van elk hoofdstuk, dat een cijfer heeft, een titel en als ondertitel een naam.
Boek in opdracht
Martine Letterie schreef dit boek in opdracht van Kamp Amersfoort, dat anno nu een herdenkingsplek is. Helaas is dat aan dit boek enigszins te merken. Het moest denkelijk redelijk vlug gaan.
De achterflap en desbetreffende passage in dit boek vertelt namelijk iets anders. De achterflap zegt dat er op 16 november zachtjes wordt aangeklopt, en dat betekent dat er een bekende voor de deur staat. In het boek op p.60 wordt echter zachtjes aangebeld, en volgt de scene die al op de achterflap beschreven werd. Dat is gewoon jammer. Verder lijkt het soms wel of het boek vertaald is, maar het gaat om een Nederlands boek, getuige een zinsconstructie op p62: “Zeg dat het verzoek komt van mij en van de Politieke Dienst.” (“Zeg dat het verzoek van mij komt en van de Politieke dienst” is een veel minder kromme zin.)
Verder is er soms ook iets mis met de tijd, zoals op p89: Johan zit al zes weken opgesloten, maar hoofdstuk 9 begint op 26 november, en de hele familie is op 16 november opgepakt. Dat zijn tien dagen… Ik ben ervan overtuigd dat dit onzorgvuldigheden zijn die konden vermeden worden. Op p110 komt schoonzus Nollie ook nog vertellen dat vader is geëxecuteerd. Neergeschoten met acht verzetsstrijders. Het woord “samen” ontbreekt hier gewoon. Zo jammer, hier kon redactie aan verhelpen, lijkt mij.
Hard boek
Ik las al eerder werk van Martine Letterie en heb ook dit boek graag gelezen. Het is een hard, meedogenloos boek, dat uitstekend werd gedocumenteerd, getuige het filmpje dat je kunt vinden op het net over zus Mien die op hoge leeftijd vertelt over hoe zij en haar zussen zongen tijdens kerst in gevangenschap. Een epiloog vertelt over hoe het de kinderen verder is vergaan, en dat kampbeul Kotalla veroordeeld werd. Een foto in het boek heeft als onderschrift dat de persoon op de foto waarschijnlijk deze Kotalla is. De tijdssprongen worden echter niet altijd evengoed weergegeven, maar Letterie verontschuldigt zich, zo lijkt het wel door te zeggen dat ze een roman schreef over de familie Rijper. Dat je dan dialogen verzint en soms de tijd een beetje moet inkorten over langer maken lijkt mij logisch.
Goed verteld verhaal, en het is goed dat deze verhalen ook blijvend verteld worden in het kader van herinneringseducatie.
Ze kwamen ons halen / Martine Letterie.- Amsterdam : Leopold, 2024.- 176p.- 978 90 2588 627 1
Geen opmerkingen:
Een reactie posten